Rejestracja we włoskim systemie CONAI

Najważniejsze: polski eksporter wysyłający towary do Włoch, które są dostarczane w opakowaniach (opakowania pełne lub puste, materiały do produkcji opakowań, półprodukty), musi rozważyć rejestrację w systemie CONAI lub powierzyć obowiązki przedstawicielowi fiskalnemu; opłata wejściowa to opłata jednorazowa ok. €5,16 plus zmienne składki środowiskowe naliczane według materiału i wagi — szczegóły i formularze dostępne na oficjalnym portalu CONAI i w serwisie „Impresa in un giorno”.

Wprowadzenie i zakres obowiązku

System CONAI (Consorzio Nazionale Imballaggi) to włoski system odpowiedzialności rozszerzonego producenta dla opakowań, powołany na podstawie przepisów krajowych implementujących dyrektywy UE. Obowiązki dotyczą podmiotów, które wprowadzają na rynek włoski opakowania lub towary już zapakowane — w praktyce są to producenci, importerzy, wypełniający (fillers), handlowcy i niekiedy podmioty dokonujące naprawy/konfekcjonowania. Dla przedsiębiorcy z Polski kluczowe jest ustalenie, czy towar jest importowany do Włoch jako „opakowanie pełne” — wtedy importer/eksporter może być stroną zobowiązaną do rozliczeń z CONAI.

Rejestracja: jak i gdzie?

Rejestracja odbywa się przez formularz „Domanda di Adesione” dostępny poprzez portal Impresa in un giorno lub bezpośrednio ze strony CONAI. Przedsiębiorstwa zagraniczne mogą zwrócić się o specjalny formularz na adres aziendaestera@conai.org. W praktyce proces obejmuje założenie konta w systemie elektronicznym CONAI (np. ecodtoolconai.org dla deklaracji) i przesłanie danych identyfikacyjnych firmy, numerów VAT/identyfikacji podatkowej, danych osoby kontaktowej oraz informacji o rodzajach i ilościach opakowań. Rejestracja może wymagać wskazania przedstawiciela fiskalnego w przypadku braku identyfikacji VAT we Włoszech.

Opłaty i sposób naliczania

System wymaga opłaty jednorazowej (ok. €5,16) oraz zmiennego Contributo Ambientale naliczanego według zadeklarowanego przez przedsiębiorcę, wprowadzanego do obrotu materiału (plastik, papier, szkło, metal, drewno) i wagowych/ilościowych stawek ustalanych corocznie przez CONAI. Od 2024–2025 wprowadzono zmiany i dywersyfikację stawek; aktualne tabele i „Guida al Contributo Ambientale” publikowane są przez CONAI i należy je sprawdzać przed eksportem. Deklaracje i płatności składa się elektronicznie; brak rozliczenia może skutkować sankcjami cywilnymi i utrudnieniami w obrocie.

Co należy podać w zgłoszeniu

W zgłoszeniu podaje się dane firmy (nazwa, adres, VAT/EORI jeśli dotyczy), opis działalności, rodzaje i ilości opakowań wprowadzanych na rynek włoski, kod materiałowy zgodny z katalogiem CONAI oraz dane kontaktowe i bankowe. W przypadku importu towarów już zapakowanych konieczne jest wykazanie masy i rodzaju opakowania przypadającego na jednostkę handlową.

Oznakowanie produktów i etykietowanie

CONAI nie wymaga obowiązkowego znaku potwierdzającego przynależność do systemu na każdym opakowaniu; istnieją natomiast linie przewodnie dotyczące etykietowania środowiskowego, które są dobrowolne i mają ułatwić segregację i recykling. Oznaczenia marketingowe typu „member of CONAI” nie zastępują obowiązków rozliczeniowych i nie są wymagane prawnie. Zaleca się jednak jasne instrukcje recyklingowe dla konsumenta.

Linki i źródła praktyczne

Oficjalne portale i punkty startowe: www.conai.org (strona główna i przewodniki), impresainungiorno.gov.it (usługa Adesione online), ecodtoolconai.org (rejestracja konta i narzędzia deklaracyjne). Kontakt dla firm zagranicznych: aziendaestera@conai.org.

Rekomendacje praktyczne i ryzyka

Przed wejściem na rynek włoski zweryfikuj klasyfikację opakowań, ustal stronę odpowiedzialną (eksporter vs importer), rozważ powołanie przedstawiciela fiskalnego i sprawdź aktualne stawki CONAI; błędna kwalifikacja może generować zaległości i kary. W razie wątpliwości warto zlecić analizę prawną i podatkową, aby zabezpieczyć eksport i uniknąć kosztownych korekt.

Czym jest CONAI i dlaczego jest istotny dla polskiego eksportera?

CONAI to włoski konsorcjum odpowiedzialne za system gospodarki opakowaniami oparty na zasadzie rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Polski eksporter wysyłający towary zapakowane do Włoch musi uwzględnić CONAI, ponieważ obowiązki rozliczeniowe i informacyjne dotyczą opakowań wprowadzanych na rynek włoski; brak zgodności może skutkować karami i problemami w dystrybucji.

Kto dokładnie musi się zarejestrować w CONAI?

Zarejestrować się powinni producenci, importerzy, wypełniający (fillers) oraz podmioty wprowadzające opakowania na rynek włoski. Dla towarów wysyłanych z Polski kluczowe jest ustalenie, kto formalnie pełni rolę importera na terytorium Włoch — to on zwykle odpowiada za rejestrację i rozliczenia.

Czy polska firma bez włoskiego VAT może się zarejestrować?

Tak, firmy zagraniczne mogą przystąpić do systemu CONAI; w praktyce często wymagane jest wskazanie przedstawiciela fiskalnego lub podanie danych identyfikacyjnych (np. EORI). CONAI udostępnia procedury i formularze dla przedsiębiorstw zagranicznych.

Jakie dokumenty i dane są wymagane przy zgłoszeniu?

Przy zgłoszeniu podaje się dane firmy (nazwa, adres), numer VAT/EORI, opis działalności, rodzaje i masy opakowań wprowadzanych na rynek włoski, kody materiałowe zgodne z katalogiem CONAI oraz dane kontaktowe i bankowe. W przypadku importu towarów zapakowanych konieczne jest wykazanie masy i rodzaju opakowania przypadającego na jednostkę.

Jakie opłaty wiążą się z przystąpieniem do CONAI?

System obejmuje opłatę jednorazową przy przystąpieniu oraz coroczny Contributo Ambientale naliczany według materiału (plastik, papier, szkło, metal, drewno) i masy. Stawki są aktualizowane corocznie i publikowane przez CONAI.

Kiedy i jak składa się deklaracje oraz płatności?

Deklaracje i płatności składa się elektronicznie w terminach określonych przez CONAI; zwykle obowiązują roczne rozliczenia za ilości opakowań wprowadzonych w danym roku kalendarzowym. Terminy i procedury dostępne są w materiałach informacyjnych CONAI.

Czy trzeba oznaczać opakowania znakiem CONAI?

Nie istnieje obowiązek umieszczania znaku „jestem w CONAI” na każdym opakowaniu. Prawo włoskie wymaga jednak informacji ułatwiających selektywną zbiórkę i recykling; dobrym praktykom należy stosować czytelne instrukcje recyklingowe na etykietach.

Jak ustalić, która strona umowy odpowiada za rozliczenia CONAI?

Stronę odpowiedzialną należy określić w umowie sprzedaży (Incoterms i dodatkowe klauzule). Najczęściej importer we Włoszech bierze na siebie obowiązki rejestracyjne, ale eksporter może je przejąć lub powołać przedstawiciela fiskalnego — wszystko powinno być zapisane w kontrakcie.

Czy CONAI dotyczy opakowań zwrotnych i wielokrotnego użytku?

Tak, obowiązki mogą obejmować także opakowania zwrotne i wielokrotnego użytku, choć sposób rozliczeń i stawki mogą się różnić. Należy zgłosić rodzaj opakowania i sposób jego użytkowania, aby prawidłowo zakwalifikować obowiązki.